Hjelp II

«Æ vil se på Våksmygd Hæmmi», sa den vilda bebin ut av det blå og prøvde å ræppe litt.
«Denne her?», sa eg og satte på denne her:

Og så var alt bra. Cirka. Eg har, som mødre gjerne gjer, fundert litt. Kjem den vilda bebin til å bli gængsta? Er han gængsta? Får han ikkje-så-veldig-gode-idear av å høyre på Vågsbygd Handy? Kjem han til å ville bygge romskip eller henge på Vågsbygd Senter? Er interessen hans for lokal-rap ikkje meir enn ein hyllest til populærkultur og absurdisme? Køyr debatt.

PS: Det er iallefall lite snakk om «pimps and hoes» og anna kvinneundertrykking hos handycap-gutane. Og det er jo positivt.

Dagens Morgenblad-saksing

I forventningenes tid

Lenge var det «i forhold til» som forsøplet de angivelig seriøse samfunnsaktørenes språk. Nå har dette sammenlignende uttrykket, som i den politisk-byråkratske dagligtalen kan erstattes med «i», «om», «på» eller «når det gjelder», fått selskap av verbet «forvente». Nå venter vi ikke noe lenger, men vi forventer. I gamle dager reserverte vi gjerne forventningene til noe det går an å glede seg til, mens vi venter eller regner med det verste. Dermed blir det riktig ille når tidligere forsvarssjef Sverre Diesen i VG unnskylder Politiets feil 22. juli i fjor på denne måten: «Etter politiets forutsetninger så er mengden feil cirka det vi må forvente. Da tar jeg høyde for hvilken prioritet vi i realtiteten har gitt denne delen av politiets oppgaver i forhold til både økonomi, trening og øvelser …» Beklager, Diesen, språkføringen svekker budskapet, vi anbefaler ham og mange flere forventnings- og forholdsavrusning

Ein liten kommentar: Kva i alle dagar var det Diesen sa? Kan nokon her på internett omsette for meg?

«Dieser furchtbare Berliner»

Med atterhald om kasusfeil i overskrifta.

Dette innlegget handlar ikkje om fæle folk frå Berlin, men om dialekta deira. For den vilda bebin, han er jo eigentleg ikkje frå Berlin. Men, logisk nok, så har han lært seg berliner-dialekt i barnehagen. Eg saksar frå nokre samtalar me hadde tidlegare i dag. Eg har markert det som er berliner med feite bokstavar:

«Mami, iss kaputtjemacht»

«Meinste? Das ist ja wohl nicht kaputtgemacht»

«Iss kaputtjemacht!»

—-

«Vil du ha litt melk?»

«Ja, mea melk»

*går og heller i meir mjølk*

«Dankü schön, mamma»

«Bitte sehr»

Ektespråkskapet

Eg likar språk. Eg likar språk så godt at eg av og til hatar språk. Eit ekte ekteskap, med andre ord. Og som alle andre skap er ektespråkskapet mørkt og trongt. Det er det kjipaste med eitkvart språk: at det finnest avgrensingar. Det at det er enkelte ting ein ikkje kan uttrykke på eit språk. Og om ein vil uttrykke det på eit anna språk, og ein ikkje kan det språket, så kjem ein til kort uansett korleis ein snur og vrir på det. Det er jo til å gå på veggen av. An der Wand gehen. Sjå der, det vart berre teit på tysk.

Tysk vs. nynorsk

Her forleden kveld låg eg og vrei meg i senga, og fekk overhovudet ikkje sove, fordi eg tenkte over om det er bokmål eller nynorsk som er likast på tysk. Resonnementet gjekk sånn cirka sånn her:

…til dømes, så kan eg ta ordet «virkelighet». Bra eksempel, det er jo eit djupt og filosofisk ord. På tysk heiter det wirklichkeit, på bokmål/mi dialekt virkelighet (altså nett det same som på tysk), og på nynorsk røynd. Altså røynd, det er jo eit heilt eiga ord! Wirklichkeit er jo sett saman av tre ord: Wirk-lich-keit. Evt. Virke-lig-het på norsk. Det blir jo ein tilstand (-het) som latar til (virker) å vere lik (-lig) på det me oppfattar. Hoi, så filosofisk. Eg må finne ut av kva etymologien til «røynd» er. Nei, eg må sove. Ååååååh, eg veit alt for lite. Hmm… Wirk-lich-keit.
Kvifor heiter det -keit på tysk og -het på bokmål. Kva er det best å omsette tysk til, då? Tysk er jo fullt av an-be-het-else-ord, (eller an-be-keit-ung-ord som det vert på tysk. Finnes det -else -ord på tysk. Nei, den endinga har me ikkje. Då vert det -ung, som jo vert omsett til -else. Sjølv om det er meir likt på -ing-endinga. NEI NO MÅ EG SOVE

Og etter ein stund sovna eg.

Dagens grovis

«Tyskare har ikkje humor» er eit kjend gjetord. Og ei lita stund då eg ikkje hadde nærare kjennskap til Tyskland enn det eg hadde lært i tysktimane på vidaregåande, så trudde eg at det var sant.
Det er det ikkje. Tyskare har masse humor. Det dei også har, grunna ei *kremt* lita storpolitisk fadese for omkring 60 år sida, så har dei også eit ekstremt nært forhold til det å vere politisk korrekt.

I dag, etter forelesinga (kor me hadde besøk av Sigrid Löffler, (OMG2K, ho er jo kjendis!!!!WTF!!!!) så spurde klassen sin einaste mannlege berlinar om eg forstod dansk.
– Jaudå, det gjer eg jo, men eg må konsentrere meg litt på grunn av fonetikken, svara eg.
– Er det litt som saksisk?, spurde han.
– Ja, det er veldig som saksisk. Til og med språkmelodien er lik, svara eg.
– Her de danskevitsar då?, spurde han.
– Nei, me har svenskevitsar, svara eg.
– Men svenskane har jo finskevitsar, sa han.
– Ja, det er dei same vitsane me har om svenskar som dei har om finnar, svara eg, og vart nesten avbroten av eit
– Fortel ein svenskevits, då!

Oj. Eg kan jo nesten ingen svenskevitsar. Dei slutta liksom å vere morosame da eg gjekk på ungdomsskulen. Så eg tok ei lang tenkepause, og til slut tok eg den komplett dustete om dansken, svensken og nordmannen som gikk inn i et grisehus og vart prompa på. Unntatt svensken, da, som prompa så grisen var den som ikkje orka lukta. Ha ha ha, lissom. Me nordmenn ler av både svenskar og tiss-bæsj-promp-humor på ein gong. Win. Not.

Ho i klassen som eg var i parken med ein gong fortalde at ho har ein pappa som kan ein belgiervits.
– Og så hadde me polenvitsar før, men det er ikkje så sosialt akseptert lengjer.
– Men har de inter-tyske vitsar, då, spurde eg.
– Jaaaaaaaaaa, det har me.
Og så følgde fem vittige minutt med sakservitser. Om The Julekalender vert/er omsett til tysk, så kjem Gjertrud og Olaf definitivt til å vere frå Sachsen.
Og så forflytta samtalen seg til eit område litt lenger øst, nemleg Austerrike.
– Har de austerrikarvitsar, spurde eg.
– Neeeeeeeeeei. Eller kanskje det finnast nokon.
– Eg kan berre ein, sa eg, – Kva seier den austerrikske familiefaren? «Kom, la oss gå ned i kjellaren».

Blikka eg fekk var ein blanding av flaue, sjokkerte, lattermilde og takksame.

Goethe om teater

Frå Prolog zur Eröffnung des Berliner Theaters am 26. Mai 1821:

Jetzt liegt uns nah, was wir auch nicht verschmähn,
Das Possenhafte, gleichfalls gern gesehn:
Doch niemand wünscht sich’s in das eigne Haus,
Die Sittlichkeit wies» es zur Tür hinaus.
Von Markt und Straßen selbst hinweg gebannt
Hat sich’s getrost der Bühne zugewandt;
Weil dort die Kunst, zu ihrem höchsten Preis,
Gemeine Roheit klug zu mildern weiß,
Daß der Gebildete zuletzt erschrickt,
Wenn ihn Absurdes fesselt und entzückt.

Die Muse des Dramas

Åh, heile prologen, som Goethe skreiv til opninga av das Königliche Schauspielhaus, er ei nydeleg ode til teateret som medie og som institusjon. Eg har falt pladask for både Goethe og teateret igjen. Takk, Johann Wolfgang.